… કે મુક્ત તલ્લીન પ્રભુપ્રમત્તની
આંખો જહીં પ્રેમળતા ઝરી ઝરી.
તું માનવીના મનમાં વસ્યો અને
તનેય આ માનવ માનવે કર્યો;

મનુષ્યની માનવતાની જીત આ
થયેલ ભાળી અહીં, તેહને નમું.
તું કાષ્ઠમાં, પથ્થર, વૃક્ષ, સર્વમાં,
શ્રદ્ધા ઠરી જ્યાં જઇ ત્યાં, બધે જ તું.

તને નમું, પથ્થરનેય હું નમું,
શ્રદ્ધા તણું આસન જ્યાં નમું તહીં.

- સુંદરમ્

ત્યાં જન્મત તો પુષ્પ હિંડોળે નર્મ શયનનાં સાધન હોત
મોટર મળતે, ગાડી મળતે, નર્સનાં લાલન-પાલન હોત
સોના-રૂપાના ચમચાથી દૂધની ધારા વહેતી હોત
તું રડતે તો પ્રેમની નદીઓ તોડી કિનારા વહેતી હોત
પણ તારા દુર્ભાગ્ય હશે કે જન્મ લીધો તેં આ ઘરમાં
ફેર નથી જે ઘરમાં ઇન્સાન અને જડ પથ્થરમાં … દૂધને માટે રોતાં બાળક

હાડ ને ચામનાં ખોખામાં તું દૂધનાં વલખાં મારે છે
મહેનત નિષ્ફળ જાતી જોઇ રોઇને અશ્રુ પાડે છે
આ ઘરની એ રીત પુરાણી આદીથી નિર્માઇ છે
મહેનત નિષ્ફળ જાયે છે, નિષ્ફળ જાવાને સર્જાઇ છે
વ્યર્થ રડીને ખાલી તારો અશ્રુ ભંડાર ન કર
મોંઘામૂલા એ મોતીનો ગેરઉપયોગ લગાર ન કર … દૂધને માટે રોતાં બાળક

તન તોડીને જાત ઘસીને પેટ અવર ભરવાનાં છે
શ્રમ પરસેવે લોહી નિતારી મહેલ ઊભાં કરવાનાં છે
એના બદલે મળશે ખાવા ગમ ને પીવા આંસુડા
લાગશે એવાં કપરાં કાળે અમૃત સરખા આંસુડા … દૂધને માટે રોતાં બાળક

ભુખ્યા પેટ ને નગ્ન શરીરો એ તો છે દસ્તુર અહીં
ચેન અને આરામ રહે છે સ્વપ્ન મહીં પણ દૂર અહીં
આ ઘરમાં તો એવી અગણીત વાતો મળવાની
ભુખના દા’ડા મળવાના ને પ્યાસની રાતો મળવાની
આ ઘરમાં ઉપવાસ ફરજ છે, દર્દ વ્યથા પરીતાપ ફરજ છે,
ગમ અશ્રુ નિશ્વાસ ફરજ છે, આ ઘરમાં તું જનમ્યું શાને… દૂધને માટે રોતાં

- શૂન્ય પાલનપુરી

અમે તો કવિ, કાળને નાથનારા, અમારા તો આઠે પ્રહર છે ખુશાલી
આ બળબળતું હૈયું, આ ઝગમગતા નૈનો, ગમે ત્યારે હોળી, ગમે ત્યાં દિવાળી

મને ગર્વ છે કે અમારી ગરીબી અમીરાતની અલ્પતાઓથી પર છે
સિકંદર ના મરહુમ કિસ્મતના સૌગંદ, રહ્યા છે જીવનમાં સદા હાથ ખાલી

તને એક માંથી બહુની તમન્ના, બહુથી મને એક જોવાની ઇચ્છા
કરે છે તું પ્યાલામાં ખાલી સુરાહી, કરું છું હું પ્યાલા સુરાહીમાં ખાલી

શૂન્ય પાલનપુરી

આંખથી અસ્રુ ખરી જાય તો કહેવાય નહી
ધૈર્ય પર પાણી ફરી જાય તો કહેવાય નહી

એની આંખોને ફરી આજ સુઝી છે મસ્તી…
દીલ ફરી મુજથી ફરી જાય તો કહેવાય નહી

આંખડી ભોળી, વદન ભોળુ, અદાઓ ભોળી..
પ્રાણ એ રુપ હરી જાય તો કહેવાય નહી…

કંઇ મજા મીઠી તડપવામાં મળે છે એ ને…
દીલ વ્યથા વેરે વરી જાય તો કહેવાય નહી

આંખનો દોષ ગણે છે બધા દીલ ને બદલે …
ચોર નીર્દોષ ઠરી જાય તો કહેવાય નહી

શોક્નો માર્યો તો મરશે નહી તમારો આ “ઘાયલ”
ખૂશી નો માર્યો મરી જાય તો કહેવાય નહી

-ઘાયલ

 હે મા ! તારી અજન્મેલ પુત્રીની મૌન સભર હાંક છે …!
મા ! શું હું કન્યા છું એ જ મારો સધ્ધર વાંક છે ..?

હે મા ! તુ જ મને જન્મ લેતાં રોકવા માંગે છે …? !
અરે મા ! આ વિચાર જ મને કાંટાંની જેમ વાગે છે …!!

હે મા ! તારા વાત્સલ્ય ભરેલ હાથે મારું ખૂન કરીશ ?
અરરર ! તારો આ અપરાધ જીવનભર સહ્યા કરીશ ..!

મારા સુકોમળ હાથ વડે તારો પાલવ કેમ કરી ખેંચી શકું ?
ઇજેક્શન કે ઓપરેશન કરાવતાં તને કેવી રીતે રોકી શકું ?

મા ! મને જ્ન્મ આપી દે ! પછી કરીશું અનેરી કમાલ;
થોડો તારો,થોડો મારો પ્રયાસ,નહીં નડે દહેજનો સવાલ..’

મા ! કન્યા ભ્રુણ હત્યાનું પાપ ના વહ્યોરી લે જે..!
રાખી મારામાં ભરોશો ,મને જ્ન્મ આપી દે જે ..!!

ના પુત્ર, ના પિતા કે કોઈ પુરુષથી આ પ્રથા બદલાશે !
વ્હાલી મા ! મારા જેવી દિકરીના જન્મથી દહેજ દફનાવાશે .!!

ને તે તો લંબાવી દીધી કેડી !

આંખો માં અમથું મેં સ્મિત દીધું ત્યાં તો તે

નજરુંની બાંધી દીધી બેડી !

હૈયાના દ્વાર હજી ખુલ્ય – અધખૂલ્યા ત્યાં

અણબોલી વાણી તે જાણી ,

અંધારા આભે આ બીજ સ્હેજ દેખી ત્યાં

પૂનમની ચાંદની માણી.

પળની એકાદ કૂણી લાગણીની પ્યાલીમાં

આયુષની અમીધાર રેડી,

પગલું મેં માંડ માંડ દીધુતું માંડવા

ને તે તો લંબાવી દીધી કેડી !

**** ગીતા પરીખ ….

મને છોડી દેતા તને કષ્ટ શું
જણસ સાવ સોનાની ક્યારે હતી

નદી જેમ ઉંચેથી પટકાઉ પણ
જગા કોઇ મોભાની ક્યારે હતી

તમાશા બતાવે બધી બારીઓ
સડક એની પોતાની ક્યારે હતી

હતાં સાત પરદા થવા રૂબરુ
ગઝલ ચીજ કોઠાની ક્યારે હતી

-ચીનુ મોદી

તું ખરેખર ખૂબ અઘરો દાખલો,
જેટલી વેળા ગણું, ગુંચાઉં છું.

સ્વચ્છ ચોખ્ખી ભીંત કાળી થાય છે,
એક પડછાયો બની ફેલાઉં છું.

વૃક્ષને વળગી પડેલું પર્ણ છું,
ભોંય પર પટકાઉં ને ઢસડાઉં છું.

કોઈ છે ‘ઇર્શાદ’ કે જેને લીધે,
છૂટવા ઇચ્છું અને બંધાઉં છું.

-ચિનુ મોદી

જીવવા માટે બહાનું જોઈએ.

એક જણ સાચું રડે તો બ્હૌ થયું,

મૌન ક્યાં આખી સભાનું જોઈએ ?

એક પરપોટો ઘણો સુંદર હતો,

પણ હવાને ચાલવાનું જોઈએ.

સીમમાંથી ઘર તરફ પાછા જતાં,

આ ક્ષણે પંખી મજાનું જોઈએ.

વાટ વચ્ચે લૂંટશે અધવચ તને,

જીવ, તારે ચોરખાનું જોઈએ.

આંસુ જ્યાં થીજી ગયેલાં હોય છે,

સાંભરણ એવી જગાનું જોઈએ.

તું કહે ત્યાં આવશે ‘ઈર્શાદ’ પણ,

એક ઢેફું આ ધરાનું જોઈએ.

…..ચિનુ મોદી

-શ્રેયસ ત્રિવેદી ‘હોશ’

- ત્રુષ્ટિ રાવલ 

ટીચર : ‘જેના બન્ને હાથ ન હોય એને હિન્દી અને અંગ્રેજીમાં શું કહેવાય ?’
ટીનુ : ‘હિન્દીમાં ‘ઠાકુર’ અને ઈંગ્લીશમાં ‘હેન્ડ ફ્રી !’ ’
***********

રાતના બાર વાગે રસ્તે જઈ રહેલા એક માણસને પોલીસે પકડીને કીધું :
‘ચાલ પોલીસ સ્ટેશન.’
માણસ : ‘પણ મેં શું કર્યું છે ?’
પોલીસ : ‘કશું નહિ. પણ મને એકલા જતા બીક લાગે છે.’
***********

વિકીપીડીયા : ‘મારી પાસે બધું જ જ્ઞાન છે.’
ગુગલ : ‘મારી પાસે બધી માહિતી છે.’
ફેસબુક : ‘હું બધાને ઓળખું છું.’
ઈન્ટરનેટ : ‘એક મિનિટ, મારા વિના તમે બધા નકામા છો.’
ત્યાં તો દૂરથી ઈલેક્ટ્રીસિટી કંપની બોલી : ‘આવાઝ નીચે….’
***********

ચિન્ટુ નિશાળે જઈ રહ્યો હતો. રસ્તામાં એક પુલ આવતો હતો. પુલ પરથી ચિન્ટુએ જોયું કે એની સ્કૂલના પ્રિન્સિપાલ નદીમાં ડૂબી રહ્યા હતા….
ચિન્ટુ ઝડપથી દોડીને પુલ પાર કરીને, બજારના ચોકમાંથી નીકળી, શોર્ટ-કટની ગલીમાં ઘૂસીને, ત્રણ મકાનના છાપરા કૂદીને, ભાગતી ટ્રકમાં કૂદકો મારીને, આગળ એક બાઈકવાળાની સીટ પાછળ બેસીને, પછી દોસ્તની સાઈકલ ઝૂટવીને ધમધમાટ કરતા સાઈકલ ભગાવીને ફાયરબ્રિગેડના સ્ટેશન પાસે….. આવેલી સ્કૂલમાં દાખલ થઈને બૂમ પાડવા લાગ્યો, ‘એ બધા સાંભળો, કાલે રજા છે…..!’
***********

એક માણસે પોતાના ખંડમાં ચારે તરફ પ્રાર્થનાઓ ચોંટાડી હતી. એ જોઈ એના મિત્રએ પૂછ્યું :
‘તું દરરોજ આટલી બધી પ્રાર્થનાઓ કરે છે ?’
‘ના, ના. ભગવાનને પ્રાર્થના કરું છું કે આ બધી વાંચી લે. મને પ્રાર્થના કરવાનો બહુ કંટાળો આવે છે.’
***********

એક કોલેજિયન : ‘હું નારિયેળના ઝાડ ઉપર ચઢી જાઉં તો એન્જિનિયરીંગ કૉલેજની છોકરીઓને જોઈ શકીશ.’
બીજો કોલેજિયન : ‘હા, પણ ઉપર જઈને હાથ છોડી દઈશ તો મેડિકલ કૉલેજની છોકરીઓને પણ જોઈ શકીશ !!’
***********

સતીશ : ‘કાલે દસ જણાએ ભેગા મળીને મને એકલાને માર્યો.’
મનીષ : ‘પછી તેં શું કર્યું ?’ સતીશ : ‘મેં કહ્યું એક એક કરીને આવો.’
મનીષ : ‘પછી ?’
સતીશ : ‘પછી શું બધાએ એક એક કરીને ફરી મને માર્યો.’
***********

કોમેન્ટ્રેટર : ‘તેંડુલકર ઓન સ્ટ્રાઈક…. દેખતે હૈ અબ ક્યા હોતા હૈ….’
છગનબાપુ : ‘ટીવી બંધ કર અલ્યા. આજથી મેચ જોવાનું જ બંધ…. સચિન સ્ટ્રાઈક પર ગયો. આટલું કમાય તોય પાછા સ્ટ્રાઈક પર ?’
***********

સંતાની રોટલી પરથી ઉંદર દોડી ગયો.
સંતા : ‘હવે હું આ રોટલી નહીં ખાઉં.’
બંતા : ‘અરે ખાઈ લે યાર, ઉંદરે વળી ક્યાં ચંપલ પહેર્યા હતા !’
***********

પતિ : ‘મેં તને જોયા વગર જ લગ્ન કર્યાં ને ?’
પત્ની : ‘મારી હિંમતને દાદ આપો. મેં તો તમને જોયેલા હતા ને તોય લગ્ન માટે હા પાડી !’
***********

સંતાએ જિંદગીનું સૌથી સ્માર્ટ પગલું ભર્યું. એણે એના તમામ પાસવર્ડ આવા બનાવી દીધા : Incorrect. એટલે જ્યારે પણ એ ભૂલી જાય કે તરત જ કોમ્પ્યુટર એને યાદ કરાવે : ‘Your password is Incorrect.’
***********

પ્રશ્ન : ‘આળસ શું છે ?’
જવાબ : ‘થાકી જવાની ક્ષણો આવે એ પહેલાં જ આરામ કરી લેવાની કળા ! કારણ કે પ્રિવેન્શન ઈઝ બેટર ધેન ક્યોર !!’
***********

મકાનમાલિક : ‘હું તમને ત્રણ દિવસનો સમય આપું છું. જો ત્રણ દિવસમાં ભાડું ન આપ્યું તો મકાન ખાલી કરવું પડશે.’
ભાડૂઆત : ‘અચ્છા. તો પછી હું ક્રિસમસ, હોળી અને દિવાળીને એ ત્રણ દિવસ તરીકે પસંદ કરું છું.’
***********

સંતા : ‘અરે ડોક્ટર સાહેબ, મારા ઉપરના દાંતને જંતુ ખાઈ રહ્યા હતા, તમે તો નીચેનો દાંત કાઢી નાખ્યો ! આ શું કર્યું ?’
ડૉક્ટર ગરબડદાસ : ‘હા, પણ વાત એમ છે કે એ જંતુઓને ઊંચે પહોંચાતું નહોતું એટલે નીચેના દાંત પર ઉભા રહીને ઉપરનો દાંત ખાતા હતા, એટલે મેં નીચેનો દાંત જ કાઢી નાખ્યો !’
***********

બપોરના સમયે એક ભિખારી બાજુમાં પાટિયું રાખીને સૂઈ ગયો.
પાટિયા પર લખ્યું હતું : ‘સિક્કા નાખીને ઊંઘમાં ખલેલ કરવી નહીં…. નોટ મૂકજો !’
***********

બે મિત્રો પરીક્ષામાં નપાસ થઈને વાત કરી રહ્યા હતા.
એક મિત્ર : ‘કંટાળી ગયા યાર, ચાલ આત્મહત્યા કરી લઈએ….’
બીજો મિત્ર : ‘ચસકી ગયું છે ? આ બધું બાલમંદિરથી ફરી ભણવું પડશે… રહેવા દે !’
***********

કાળુભાએ કસ્ટમર કેરમાં ફોન કરીને પૂછ્યું :
‘મારી ભેંસ મારું સીમકાર્ડ ગળી ગઈ છે.’
કસ્ટમરકેરનો માણસ : ‘તો એમાં હું શું કરી શકું ?’
કાળુભા : ‘ના, એટલે મારે તો ફક્ત એટલું પૂછવું છે કે તમે કોઈ રોમિંગ ચાર્જ તો નથી લગાડતા ને ?’
***********

ભિખારી : ‘બેન થોડું ખાવાનું આલો બા.’
ગૃહિણી : ‘હજી જમવાનું થયું નથી.’
ભિખારી : ‘કંઈ વાંધો નહીં બેન, મારો મોબાઈલ લખી લો. ખાવાનું થઈ જાય એટલે એક મિસકોલ મારજો !’
***********

એક માણસ તરવાનું શીખ્યો નહોતો છતાં પાણીમાં કૂદી પડ્યો. ડૂબતાં ડૂબતાં એના હાથમાં એક માછલી આવી ગઈ. એણે માછલીને કિનારા ઉપર ફેંકીને કહ્યું : ‘કંઈ નહિ તો તારો જીવ તો બચાવી લઉં !’
***********

છગનબાપુને મગને પૂછ્યું : ‘બાપુ, તમે પરણ્યા તો ખરા. પણ ઘરવાળાનું નામ તો કહો.’
છગનબાપુ : ‘ગૂગલબા.’
મગન : ‘બાપુ, આવું નામ કાં ?’
છગનબાપુ : ‘તમે એક સવાલ પૂછો તો દસ જવાબ આપે છે, એટલે…’
***********

ભિખારી : ‘પહેલાં તમે દસ રૂપિયા આપતા હતા. પછી પાંચ કર્યા અને હવે ફક્ત એક જ રૂપિયો આપો છો. આવું કેમ ?’
શેઠ : ‘પહેલાં હું કુંવારો હતો. પછી લગ્ન કર્યા ને હવે છોકરા પણ છે. એટલે શું કરું દોસ્ત ?’
ભિખારી : ‘હમ્મ…… એટલે તમે મારા પૈસાથી જ ઘર ચલાવો છો, એમ ને ?’
***********

એક કિલ્લો બનાવવા માટે હજારો કારીગરો જોઈએ.
એક રાષ્ટ્રની રક્ષા કરવા માટે લાખો સૈનિકો જોઈએ.
પણ આખા ઘરને ઘર બનાવવા માટે એક સ્ત્રી જ બસ છે.
આવો આજે આપણે એનો આભાર માનીએ : થેન્ક યુ કામવાળી !!
***********

છોકરો : ‘વ્હાલી, તારા માટે મારા હૃદયના દ્વાર ખુલ્લાં છે.’
છોકરી : ‘સેન્ડલ કાઢું કે….’
છોકરો : ‘કંઈ જરૂર નથી. આ કંઈ મંદિર થોડું છે !’
***********

પતિ, પત્નીના ફોટા પર ચપ્પું ફેંકી રહ્યો હતો. અને દરેક વખતે ચૂકી જતો હતો.
અચાનક પત્નીનો ફોન આવ્યો : ‘હાય, શું કરે છે ?’
પતિએ પ્રામાણિકતાથી જવાબ આપ્યો : ‘Missing You.’
***********

રાત્રે બે વાગ્યાની ટ્રેનમાંથી ઉતરીને ગણપતલાલે ઘરે જવા રીક્ષા કરી. આગળ જમણીબાજુ વળવાનું હતું એટલે ગણપતલાલે રીક્ષાવાળાને ટપલી મારી. રીક્ષાવાળાએ બેલેન્સ ગુમાવ્યું અને રીક્ષા ફૂટપાથ પર ચડીને, ખોખાં ગબડાવી, કચરાના ઢગલાં પર ચઢીને, હવામાં ઉછળી સીધી થાંભલા સાથે ભટકાઈ ! પણ સારું થયું કે બંને જણાં બચી ગયા.
કપડાં ખંખેરતા રીક્ષાવાળાએ કહ્યું : ‘કાકા, કોઈ દિવસ આવું નહીં કરવાનું. હું તો જબરજસ્ત ડરી ગયો !’
ગણપતલાલ કહે : ‘પણ મેં તો ખાલી તારા ખભે ટપલી જ મારી હતી.’

રીક્ષાવાળો : ‘હા, પણ આ પહેલાં હું મડદાં લઈ જતી વાન ચલાવવાનું કામ કરતો હતો ને !

કળી સમાન કન્યા ગોતી ને બંદો ફેરા ફરેલો ચાર
મોંઘી સાડીમા લપેટેલ લખોટી આવશે ! શી ખબર

કદના સંદર્ભમા અમે ગજબ છેતરાયા છીએ યારો
પીયાલી માગી’તી,ગાગર મોટી આવશે ! શી ખબર

ઘરના બારણા અમે તો કેટરિનાના માપે બનાવેલા
પરણેલ ભાર્યા ભારતી ભંભોટી આવશે ! શી ખબર

દારૂડિયા ને આશા હોય સે રમ વોડકા શેમ્પેઈનની
બાર ગર્લ એને ગંગાજળ લોટી આપશે ! શી ખબર

માલપવાના થાળ જોઇ ને લાલચની લાળો ટપકતી
ફુટ્યા નસીબમા લખેલ રામરોટી આવશે ! શી ખબર

લગ્નની હાથાજોડીમા હાથ ધરેલો “હિમ્મતે ” મિરાને
સરાહનાને બદલે કાંટાળી સોટી વાગશે ! શી ખબર

હિમ્મત પટેલ

નથી ખપનુ કથા પારાયણ શ્રવણ
એ થોડુ નાસમજણનુ પાપ સંઘરે

માથુ ચડે તેને સમજે છે વળગણ
ને શ્રીફળ વધેરે હનુમાનને ગોંદરે

જાણે ન કશુ જુથબળ ને નિષ્ઠા મા
આ રામસેતુ ને કેમ બાંધ્યો વાંદરે

જાત્રા કરીને બાંધ્યુ પુણ્યનુ પોટકુ
હરખ મા ભુલી આવ્યો એને પાદરે

હિમ્મત કેવા એ ધનદાન આપે છે
પછી તક્તીના અનાવરણ આદરે

-હિમ્મત પટેલ

ગાંધીજીના આદર્શો રાખે,
ભ્રષ્ટાચારમાં દૂર નાખે,
છતાંયે નેતાની હાક છે,
દેશ તો પ્રજાસત્તાક છે!

વાંક-ગુના પરના કરે,
બાકી નાણાં ઘરનાં કરે;
છતાં પૈસે પણ રાંક છે,
દેશ તો પ્રજાસત્તાક છે!

ગુંડાની પાંચશેરી મોટી,
નિર્દોષની છીનવે રોટી;
ઘણાનો બગડે પાક છે,
દેશ તો પ્રજાસત્તાક છે!

ચૂંટણીના ચાકડા ચડે,
ઘણાય એમાં નીચે પડે;
મન મેલાં ધોળો પોશાક છે,
દેશ તો પ્રજાસત્તાક છે!

- ‘સાગર’ રામોલિયા

જો શક્ય હો તો આંખની સામે જ આવ તું
શાને કરે છે આંખમાંથી આવજાવ તું

હું પણ હજુયે યાદ છું એ વાત કર કબૂલ
નહિતર આ મારી વાતને ખોટી પડાવ તું

આ એ જ સપનું જે મને રાતે જગાડતું
કંઇ પણ કરીને આજ તો પાછું વળાવ તું

પ્રત્યેક પળને સાચવી હંકારવા છતાં
હોડી અમારી જ્યાં ડૂબેલી એ તળાવ તું

અંકિત ત્રિવેદી

હું હાથને મારા ફેલાવું તો તારી ખુદાઈ દૂર નથી,
હું માંગું ને તું આપી દે એ વાત મને મંજૂર નથી.

આ આંખ ઉઘાડી હોય છતાં પામે જ નહીં દર્શન તારા,
એ હોય ન હોય બરાબર છે, બેનૂર છે -એમાં નૂર નથી.

તુજ જુલ્મો-સિતમની વાત સુણી દીધા છે દિલાસા દુનિયાએ;
હું ક્રૂર જગતને સમજ્યો’તો પણ તારી જેવું ક્રૂર નથી.

જે દિલમાં દયાને સ્થાન નથી ત્યાં વાત ન કર દિલ ખોલીને;
એવા પાણી વિનાના સાગરની ‘નાઝિર’ને કશીયે જરૂર નથી

નાઝીર દેખૈયા

ડૉ. જગદીપભાઈ નાણાવટી

ગળે લગાડ્યું, ગણ્યું આપણું,
તો’ય હૃદય આ રહ્યું પારકું.

બળદ તજીને બદર જોતર્યાં,
હડિયાપાટી હવે કાય’કુ ?

રોજ સપનમાં થતી જાતરા,
રોજ ઓશીકું બને બાચકું.

પતઝડ, સાવન, શરદ, નિદાઘે,
ઝીલે ઝરે ના કૈં જ ટાલકું.

પંચમ શુક્લ

તાંબૂલમાં છો ને મબલક ભર્યું,
ગોઠે ન એનેય કાથા વગર!

છો લાગતું ખૂબ નાનું તને,
નૈ ઊપડે તેય હાથા વગર!

વિસ્તારીને જો કહે તો સૂણું,
ગમતું નથી કૈં જ ગાથા વગર!

ક્યાં ચાલતું કોઈને પણ કદી?
નાણા વિનાના એ નાથા વગર!

એનો નશો જીરવી તો જુઓ,
ચક્કર નરાતાર આથા વગર!

પંચમ શુક્લ

એ વખતમાં જો વિચાર્યું હોત તો સારું હતું, સુધરી જતે;
પણ હવે આ ઉંમરે કયાં બેસવું પાછું બધું વિચારવા?

હોય માથે પોટલું તો એ તરત ભફ દઈ અને પડતું કરું,
પણ સમયના પ્હાડ જેવા ભારને કઈ રીતથી ઉતારવા?

સાંભળ્યું છે માણસોનો સૌથી ઉત્તમ મિત્ર એ પોતે જ છે,
એમ માનીને અમે બેઠા અમારી પીઠને પસવારવા.

ખુશ થવાની કોશિશો મારી વ્યથા સામે સતત બળવો કરે,
આગિયાનું એક ટોળું નીકળ્યું છે સૂર્યને પડકારવા.

- અનિલ ચાવડા

હાર કે જીત જેવું કશું ના રહ્યું,
જિંદગી એક અમસ્તી શરત થઇ ગઇ.

નામ આવ્યું તમારું કે કિસ્સો ખતમ,
લાગણીઓ બધી એકમત થઇ ગઇ.

મારા દિલ પર વધુ ભાર એનો રહ્યો,
એમની જો કદી ‘હા’ તરત થઇ ગઇ.

જિંદગીએ હસીને કહ્યું મોત ને,
આપણી વચ્ચે કેવી રમત થઇ ગઇ.

સ્વપ્ન નો’તું – છતાં જઇને ભેટી પડ્યા,
‘સૈફ’થી ભૂલ કેવી સખત થઇ ગઇ

-‘સૈફ’ પાલનપુરી

દીકરી ને ગાય દોરે ત્યાં જાય
દીકરી તો પારકી થાપણ કહેવાય

બેની તારી માથે બાપનો હાથ હવે નહી ફરશે
રમતી તું જે ઘરમાં એની ભીંતે ભીંતો રડશે
બેના રે..

વિદાયની આ વસમી વેળા રોકે ના રોકાય
દીકરી તો પારકી થાપણ કહેવાય
બેના રે..

તારા પતિનો પડછાયો થઈ રહેજે સદાય સાથે
સોહાગી કંકુ સેંથામાં કંકણ શોભે હાથે
બેના રે..

તારી આ વેણીનાં ફૂલો કોઈ દી ના કરમાય
દીકરી તો પારકી થાપણ કહેવાય
બેના રે..

આમ જુઓ તો આંસુ સૌનું પાણી જેવું પાણી
સુખનું છે કે દુ:ખનું એ તો કોઈ શક્યું ના જાણી
બેના રે..

રામ કરે સુખ તારું કોઈ દી નજર્યું ના નજરાય
દીકરી તો પારકી થાપણ કહેવાય
બેના રે..

દીકરી ને ગાય દોરે ત્યાં જાય
દીકરી તો પારકી થાપણ કહેવાય
બેના રે.. ઓ બેના…

અવિનાશ વ્યાસ

દુશ્મનો બહુ હતા એમ તો નહોતુ
આતો મિત્રો અમને થોડા એવા મળી ગયા

હોઠ હાલ્યા નહિં, બોલ ફૂટ્યો નહિં
આંખ થઇ ભીની અને અમે કળી ગયા

અંધારુ મારા ઓરડાનું ના ગયું તે ના ગયું
કંઇ કેટલાય સુરજ આવ્યા ને ઝળહળી ગયા

તમે આપ્યું’તું એ સ્મિત તો આમજ મને
તોય કંઇ કેટલાય્ શમણા સળવળી ગયા

પ્રેમ નો આ સોદો બહુ મોંઘો પડ્યો ‘પ્રણવ’
ખુશી ખરીદવા આવ્યા’તા અશ્રુ રળી ગયા

 ‘પ્રણવ’  

કોઇ પણ ભુલે મારા બાપુજીનો એકજ ઠ્પકો
અલ્યા શું કામ મારુ નામ બોળે છે?

પાડોશી હ્ંમેશા ફરીયાદ લઇ ને આવતો
તમારો છોકરો વાડા ની બદામ તોડે છે.

મોંઘા ગાલીચાઓ માં ક્યાં ઊંઘ આવે છે.
પોઢવાની મજા તો બસ બા ના ખોળે છે.

ખાવામાં આડાઈ કરું તો બા બીક બતાવે,
“ખાઈલે બાકી બહાર બાવો તને ખોળે છે.

મરાસીમ તો હવે ગરજ ના રહ્યા બસ
સ્વાર્થ વગરના સંબંધ બાળપણ જોડે છે.

જય શાહ

હોય ત્રીજું ના આપણી વચ્ચે,
રોજ એવું સ્મરણ કરી દઈએ.

જાણવું શક્ય છે તમસને પણ,
રાતભર જાગરણ કરી દઈએ.

દશ્યમાં આવને બતાવી દે,
તે મુજબ અનુકરણ કરી દઈએ.

બંધ હો મન પ્રદેશની સરહદ,
ના, અમે અતિક્રમણ કરી દઈએ.

જિંદગી ગોઠવાય ના સમુચિત,
તો રમણ ને ભમણ કરી દઈએ !

યાદનું વૃક્ષ ફાલતું અંદર,
છમ્મલીલું પરણ કરી દઈએ.

સાદ કર આપણા, પરાયાને,
બાદ વર્ગીકરણ કરી દઈએ !

– આબિદ ભટ્ટ

વસે છે દિલમાં તું મારા અને દુનિયા ની રજ રજ માં
નજર જ્યાં જ્યાં પડી ત્યાં ત્યાં મેં જોઈ છે છબી તારી

આ દોરી શ્વાસની મારી અને આ દિલના ધબકારા
મેં આ ઘટમાળમાં જોયું, કરામત છે ભરી તારી

ગયો મંદિરોમાં ને હું ગયો મસ્જિદોમાં ભગવંત
ગયો ગુરુદ્વારા, ગિરજામાં, કરી ત્યાં બંદગી તારી

પહાડો જંગલો દરિયા, સરોવર વાદળો રણમાં
નઝારા જ્યાં મેં જોયા ત્યાં, કરી છે આરતી તારી

મળી છે પ્રેમમાં તારા નવી દ્રષ્ટિ પ્રભુ પ્યારા
હરેક સતસંગમાં તેથી મળી મોજુદગી તારી

પુજારી કે નમાજી ના દિલોમાં પ્રેમ પેદા કર
કે ધર્મોમાં પૂરી થઈ જાય, જ્યાં જ્યાં છે કમી તારી

પ્રભુ તરબોળ તારા ઈશ્કમાં છે આતમા મારો
હવે હરપળ ‘સૂફી’ કરતો રહે છે બંદગી તારી

‘સૂફી’ પરમાર

પાકીટના ખાના મહીં, ડૉલર શોભતાછે દીઠા
એકએક ડૉલર ગણતા રહી,દસપંદર થયા અહીં

બીજા ખાનામાં જોતાં ભઇ,ડ્રાયવર લાયસન્સ છે દીસે
કાર ચલાવતાપહેલા અહીં,હંમેશા જોઇએસાથે ભઇ

પૈસો મારો પરમેશ્વર,બેંક કાર્ડ જોતાં લાગે અહીં
નામ ગામને પુછે ન કોઇ,જોતાં બેંકમાં પૈસા ભઇ

ક્રેડીટ કાર્ડની જોતાં સૌ,ના જુએ લાયકાત અહીં
બેંકના નાણા વાપરો ખોબે,ભલે બનો નાદાર તમે

મમડેડની જોબ ચાલતી,ને સવારસાંજ પડે વહેલી
સંતાનના ના કોઇતાલ જીવનમાં એકલાહાથે થતીપહેલી

લાગણી અન્યોઅન્યની અહીં,મળતાં આનંદે હરખાય
ઘેર પહોંચી જતાં અહીં,માનવ જીવન છે બદલાય

પ્રદીપ બ્રહ્મભટ્ટ

ઘણાછે બહુજ પ્યારા દોસ્ત મારા આજ દુનિયામાં
નથી પુછ્યું મેં કોઈ દોસ્તને શું ધર્મ છે તારો

અમે ચર્ચા કરી આધ્યાત્મની ને દુનિયાદારીની
પરંતુ ધર્મની વાતોનો ન આવ્યો કદી વારો

કર્યું કલ્યાણ ધર્મોએ પ્રભુના પંથ બતાવીને
હવે કઈ શિક્ષા માનવને બનાવીદે છે હત્યારો?

ઘણી પાયા વગરની માન્યતાના રોગ છે જગમાં
આ પોકળ માન્યતાઓથી પ્રભુ આપોને છુટકારો

ભયંકર મોડ પર આવી ઉભું છે આ જગત આજે
નવો રંગ ધર્મનો કંઇ ના બને જગ નષ્ટ કરનારો

મને દેખાયછે ઇનસાન ના કે હિંદુ શીખ મુસ્લિમ
હૃદયની આંખથી દેખાય છે બસ પેદા કરનારો

‘સૂફી’નું મન કરો વિશુદ્ધ ઓ ઈશ્વર, પ્રભુ પ્યારા
રહું ના અંધ શ્રદ્ધામાં, જીવનભર હું ભટકનારો

‘સૂફી’ પરમાર

ઘણી વાતો કરું હું ઉગ્રતાવાદી જગતને પણ
જે દિલમાં છે તે બોલું તો વિનાં વાંકે મરું છું હું

વિચિત્ર માન્યતાની બેડીઓ લાગેલી છે પગમાં
કલમથી તોડવા તેને કલમબાજી કરું છું હું

વિના ધર્મોની દુનિયાની કરું છું કલ્પના જ્યારે
નવા રૂપ્ રંગમાં આ ધરતીના દર્શન કરું છું હું

સમર્થન ક્યાં મળે મારા વિચારોને કલિયુગમાં
હું તો છું એકલો તેથી જમાના થી ડરું છૂ હું

પ્રગતિશીલ વિચારોના શિકારીથી ડરીને હું
જમાનાને પસંદ આવે છે તે વાતો કરું છું હું

વિચારોને કબરમાં લઈ જવાના પાપથી બચવા
વિચારોને ઇશારાઓમાં વ્યક્ત કરતો ફરું છું હું

મેં જોયા રંગ દુનિયાના બદલતાને બગડતા પણ્
અધર્મ, ધર્મ થઈ ચમકે તો આહ ઊંડી ભરું છું હું

પ્રભુથી પ્રેમ છે મારો, મને છે પ્રેમ પંથ પ્યારો
પવિત્ર પ્રેમથી ભરપૂર ધર્મ હૈયે ધરું છું હું

નહીં ધર્મોમાં પણ સુકર્મોમાં છે મોક્ષનો રસ્તો
‘સૂફી’ કહેછે કે શાસ્ત્રોમાં કહી વાતો કરું છું હું

‘સૂફી’ પરમાર

આગ, લૂંટફાટ, વાતવાતમાં ગોળી,
જ્યાં જુઓ ત્યાં આતંકવાદની હોળી.

ખુલ્લા તન, ગઇ સાડી, ચણિયા-ચોળી,
આઇટમગર્લની જ્યાં જુઓ ફેશન હોળી.

વાયદા, વચનના વેપાર, જનતા છે ભોળી,
રામરાજના સપનાને પી ગયા છે ઘોળી.

ખિસ્સાં ખાલી, ખાલી સદા છે ઝોળી,
ઘરઘરમાં રોજેરોજ પ્રગટે છે હોળી.

ગમે ત્યાંથી ‘બાપુ’ને લાવો ખોળી,
આ તારા વારસદારોમાં રોજ હૈયાહોળી.

-સવિતા શાહ

 ‘અજ્ઞાત’

વાત પાણી ભરવાની ચંડાળ ના આવાસે જૈ
જાત ને ઉભી બજારે વેચવાની વાત છે

વાત છે પાતાળ માં પંહોચી જવાની છેવટે
ત્રીજું પગલું શશી ઉપર ઝીલવાની વાત છે

વાત છે પહેલાં કે સામે ચાલીને જુગટું રમો
ને પછી વરસો વરસ વન વેઠવાની વાત છે

છાતી માં ગોળી ને “હે રામ” નાં શબ્દો પ્રથમ
ટ્રેઇન માં થી બહાર ફેંકાઇ જવાની વાત છે

- શૈલેશ દેસાઇ

હજારો સૂર્ય ઓગાળી બનાવ્યો એક પડછાયો,
અને એ એટલો નક્કર થયો,કે જાત પર વારી ગયા.

તમારા એક હિસ્સાની હજુયે સાંજ રાખી છે;
અને હમણાં જ ઠંડાગાર હાથો તાપણું ઠારી ગયા.

હથેળીમાં ઘણાં બરછટપણાનાં વન ઉગાડ્યાં છે;
સમયનાં દોરડાં સાલ્લાં છતાં આબાદ પડકારી ગયા.

હજુ ’ફિરદૌસ’!આજે પણ નથી છાંડી ખુમારી પણ,
બધા એ રોફ સરકારી ગયા,એ ઠાઠ દરબારી ગયા.

ડો.ફિરદૌસ દેખૈયા

પાયોજી મેં ને, રામ રતન ધન પાયો .. (૨)
પાયોજી મેં ને…

વસ્તુ અમૌલિક, દી મેરે સત્ ગુરુ .. (૨)
કિરપા કર, અપનાયો ..
પાયોજી મેં ને ..
કિરપા કર, અપનાયો ..
પાયોજી મેં ને, રામ રતન ધન પાયો … (૨)

જનમ જનમ કી, પુંજી પાઈ .. (૨)
જગ મેં સભી ખોવાયો ..
પાયોજી મેં ને ..
જગ મેં, સભી ખોવાયો ..
પાયોજી મેં ને, રામ રતન ધન પાયો … (૨)

ખર્ચે ન ખૂંટે, ચોર ન લૂંટે .. (૨)
દિન દિન બઢત, સવાયો ..
પાયોજી મેં ને ..
દિન દિન બઢત, સવાયો ..
પાયોજી મેં ને, રામ રતન ધન પાયો ..

સત્ કી નાઁવ, ખેવટીયાઁ સત્ ગુરુ .. (૨)
ભવ સાગર, તર આયો ..
પાયોજી મેં ને ..
બહવ સાગર, તર આયો ..
પાયોજી મેં ને, રામ રતન ધન પાયો … (૨)

મીરાં કે પ્રભુ, ગિરિધર નાગર .. (૨)
હરખ, હરખ જશ ગયો .. (૨)
પાયોજી મેં ને ..
હરખ હરખ જશ ગયો ..
પાયોજી મેં ને, રામ રતન ધન પાયો …(૨)

પાયોજી મેં ને, રામ રતન ધન પાયો …

મીરાંબાઈ

સરકારી નોકરીમાં જોડાય પછી,
બુદ્ધિને લાગી જાય છે કાટ બકા.

સગ્ગો ભાઈ તારો પોલીસમાં હશે
એનો જ આ દેખાય છે ઠાઠ બકા.

પત્ની‘ને પ્રેયસીના નામમાં કદી
ઊંઘમાં પણ કરાય ન બફાટ બકા.

ના કહી’તી, તોયે તું નેતા થયો !
હવે તારું જ થૂંકેલું, તું ચાટ બકા.

અધીર અમદાવાદી

લાગણી આપી રહી છું દાનમાં.

આભથી ધરતી લગી એ વિસ્તરી,

વાત કહેવાની હતી જે કાનમાં.

ફૂલદાનીનો હશે મોભો કબૂલ,

ફૂલની શોભાય છે વેરાનમાં.

કેટલા પયગંબરો આવી ગયા,

કાં ફરક પડતો નથી ઇન્સાનમાં ?

જ્યાં કિનારાની અભિલાષા કરી,

નાવ સપડાઇ ગઇ તોફાનમાં.

શબ્દ સાથે હાથ મેળવવો હતો,

આ ગઝલ તેના અનુસંધાનમાં.

- પૂર્ણિમા દેસાઇ

ફકત કરું બંધ આંખ, ‘ને સપનામાં તને મળ્યાં કરું,

સાંભળવા તુજ આહટ કાને, આતુર હવે થયાં ન કરું,

કરું યાદ તુજ આંખ, ‘ને મૌનની ભાષા સાંભળ્યાં કરું,

ધબકાવાં દિલ તુજ ધડકને, ઉતાવળો હું થયાં ન કરું,

થીજાવી દઉં યાદો, ‘ને સમાધિમાં તારો સાથ અનુભવ્યાં કરું,

જલબીન માછલી છો, તુજબીન એમ હવે તરફડ્યાં ન કરું,

વહાવું ગંગા યાદોની, ‘ને લાગણીનાં પૂર એમાં ઉમટાવ્યાં કરું,

તું આવે તો સારું, ન આવે તો તને હું શોધ્યાં ન કરું,

કર ન શંકા તારાં જડવાની, હું શોધું તો ઇશ્વરને મળ્યા કરું..

- ડૉ. જગદીપભાઈ નાણાવટી

જિંદગી ટલ્લે ચડી’તી, એ પછીની વાત છે.

એમનું મળવું અને ચાલ્યા જવું છણકો કરી,

જીદ મારી પણ નડી’તી, એ પછીની વાત છે.

એ અલગ છે કે ચડી ગઇ લોકજીભે વારતા,

બે’ક અફવા પણ ભળી’તી, એ પછીની વાત છે.

આમ તો બેફામ ઉભરાતી પ્રસંગોપાત, એ

લાગણી ઓછી પડી’તી, એ પછીની વાત છે

વળ ચડ્યા તો સાવ નાજુક દોર પણ રસ્સી બની,

ગાંઠ, છેડે જઇ વળી’તી એ પછીની વાત છે

સાવ સુક્કુંભઠ્ઠ લાગ્યું છેવટે હોવાપણું,

જાત આખી ખોતરી’તી,એ પછીની વાત છે…

ડો.મહેશ રાવલ

જ્યાં પહોંચવાની ઝંખના વર્ષોથી હોય ત્યાં
મન પહોંચતાં જ પાછું વળે એમ પણ બને

એવું છે થોડું : છેતરે રસ્તા કે ભોમિયા ?
એક પગ બીજા ને છળે એમ પણ બને

જે શોધવામાં જિંદગી આખી પસાર થાય
ને એ જ હોય પગની તળે એમ પણ બને

તું ઢાળ ઢોળિયો : હું ગઝલનો દિવો કરું
અંધારું ઘરને ઘેરી વળે એમ પણ બને

- મનોજ ખંડેરિયા

અરીસો ચીરી સૌ પ્રતિબિંબ છોડ્યા
થઇ ત્યાગ હીરાકણી મેં, કબીરા

પયમ્બરને પૂછું કે મયકશને પૂછું
બરોબરની કક્ષા ગણી મેં કબીરા

તમારીજ સંવેદનાઓ લખી મેં
ગઝલ તો કદી નાં ભણી મેં કબીરા

ન બાકી હતો કોઈ પણ બાળવામાં
કહ્યું તોયે ખમ્મા ઘણી મેં કબીરા

ઝાંઝવાના સ્વપ્ન આવે જ્યારથી
ત્યારથી આંખો મહી પાણી ગયા

હું નહિ, મારા સ્મરણનો રવ હતો
ઘૂમટો અમથો તમે તાણી ગયા

તાશના મહેલો ધરાશાયી થતાં
કેટલા રાજા અને રાણી ગયા

આગિયા માફક અમે કમ-ભાગિયા
ખુદ જલી અજવાસને માણી ગયા

ડો.નાણાવટી

ભલે ઝગડીએ, ક્રોધ કરીએ, એકબીજા પર તુટી પડીએ,

એકબીજા પર દાદાગીરી કરવા, છેલ્લે તો આપણે બે જ હોઈશું.

જે કહેવું હોય એ કહી લે, જે કરવું હોય એ કરી લે,

એકબીજાનાં ચોકઠાં(ડેન્ચર–ચશ્માં) શોધવા છેલ્લે તો આપણે બે જ હોઈશું.

હું રીસાઈશ તો તું મનાવજે, તું રીસાઈશ તો હું મનાવીશ,

એકબીજાને લાડ લડાવવા, છેલ્લે તો આપણે બે જ હોઈશું.

આંખો જયારે ઝાંખી થશે, યાદશક્તી પણ પાંખી થશે,

ત્યારે, એકબીજાને એકબીજામાં શોધવા, છેલ્લે તો આપણે બે જ હોઈશું.

ઘુંટણ જ્યારે દુઃખશે, કેડ પણ વળવાનું મુકશે,

ત્યારે એકબીજાના પગના નખ કાપવા, છેલ્લે તો આપણે બે જ હોઈશું.

‘મારા રીપોર્ટસ્ તદ્દન નોર્મલ છે, આઈ એમ ઓલરાઈટ’,

એમ કહીને, એકબીજાને છેતરવા, છેલ્લે તો આપણે બે જ હોઈશું.

સાથ જ્યારે છુટી જશે, વીદાયની ઘડી આવી જશે,

ત્યારે, એકબીજાને માફ કરવા, છેલ્લે તો આપણે બે જ હોઈશું.

 ‘અજ્ઞાત’

આ ઝાકળ થઇને ફૂલે મ્હાલવું શું બે ઘડી માટે?
બને તો ચાલને આવા અભરખાથી જુદા પડીએ.

મને ટોક્યો નહીં,વાર્યો નહીં ને જાતમાં રાખ્યો,
ખુશામતખોર આ દર્પણની ઘટનાથી જુદા પડીએ.

કોઇ રોકાઇ જા બોલે,કોઇ ખેંચાઇ જા બોલે,
હવે આ મન હ્રદયનાં બેઉ રસ્તાથી જુદા પડીએ.

આ ભરતી ઓટ જોયા પણ હવે કરનાર જોવો છે,
અમારો જીવ જળમાં છે શું દરિયાથી જુદા પડીએ?

ગૌરાંગ ઠાકર

નહિ મળશે કોઈ પ્રેમાળ મારા જેટલો તમને,
મને કોઈ તમારા જેટલાં સુંદર નહીં મળશે.

ચૂંટી લીધા છે એણે એટલે તો ખાસ ભક્તોને;
એ સૌનો છે ભલે, પણ સૌને કઈ ઈશ્વર નહીં મળશે.

હજારો એમ તો ઠોકર રૂપે મળવાના રસ્તામાં,
જો ઘર ચણવું હશે તો એક પણ પથ્થર નહીં મળે.

જીવનની અગવડો મૃત્યુ પછી પણ એ જ છે બેફામ,
સદા માટે સુવાનું છે છતાં બિસ્તર નહીં મળશે.

-બેફામ