પાગલ છે જમાનો ફૂલોનો, દુનિયા છે દીવાની ફૂલોની-’શૂન્ય’ પાલનપુરી

પાગલ છે જમાનો ફૂલોનો, દુનિયા છે દીવાની ફૂલોની ઉપવનને કહી દો ખેર નથી! વિફરી છે જવાની ફૂલોની. અધિકાર હશે કંઇ કાંટાનો એની તો રહીના લેશ ખબર ચીરાઇ ગયો પાલવ જ્યારે છેડી મેં જવાની ફૂલોની. ઉપવનને લૂંટાવી દેવાનો આરોપ છે કોના જોબનપર કાંટાની અદાલત બેઠી છે લેવાને જુબાની ફૂલોની. તું શૂન્ય કવિને શું જાણે એ રૂપનો [...]

કોઈને નાત ખટકે છે કોઈને જાત ખટકે છે-શૂન્ય’ પાલનપુરી,

કોઈને નાત ખટકે છે કોઈને જાત ખટકે છે અમોને સંકુચિત દ્રષ્ટિ તણો ઉત્પાત ખટકે છે નથી એ ધર્મનાં ટીલાં કલંકો છે મનુષ્યોનાં વિરાટોને લલાટે અલ્પતાની ભાત ખટકે છે કદી ડંખે છે દિન અમને, કદી ખુદ રાત ખટકે છે જુદાઈમાં અમોને કાળની પંચાત ખટકે છે સમંદરને ગમે ક્યાંથી ભલા બુદબુદની પામરતા અમોને પણ મારા દેહની ઓકાત [...]

દૂધ ને માટે રોતા બાળક, રો તારા તકદીરને રો

દૂધ ને માટે રોતા બાળક, રો તારા તકદીરને રો એ ઘરમાં તુ જનમ્યું શાને, જે ઘરમાં ઉપવાસ ફરજ છે, દર્દ વ્યથા પરીતાપ ફરજ છે, ગમ અશ્રુ નિશ્વાસ ફરજ છે .. દૂધને માટે રોતાં બાળક ત્યાં જન્મત તો પુષ્પ હિંડોળે નર્મ શયનનાં સાધન હોત મોટર મળતે, ગાડી મળતે, નર્સનાં લાલન-પાલન હોત સોના-રૂપાના ચમચાથી દૂધની ધારા વહેતી [...]

અમો પ્રેમીઓના જીવનમાં વસી છે આ સૌંદર્ય સૃષ્ટિની જાહોજલાલી

અમો પ્રેમીઓના જીવનમાં વસી છે આ સૌંદર્ય સૃષ્ટિની જાહોજલાલી ધરા છે અમારા હ્રદય કેરો પાલવ, ગગન છે અમારા નયન કેરી પ્યાલી અમે તો કવિ, કાળને નાથનારા, અમારા તો આઠે પ્રહર છે ખુશાલી આ બળબળતું હૈયું, આ ઝગમગતા નૈનો, ગમે ત્યારે હોળી, ગમે ત્યાં દિવાળી મને ગર્વ છે કે અમારી ગરીબી અમીરાતની અલ્પતાઓથી પર છે સિકંદર [...]

તરસે છે નૈન રાતદિવસ ક્યારે આવશો ?

તરસે છે નૈન રાતદિવસ ક્યારે આવશો ? મૃગજળ ના બની જાય તરસ ક્યારે આવશો ? એક જ મિલનમાં આવાગમન પૂર્ણ થઈ જશે, એક જ મિલન કહી દો કે બસ, ક્યારે આવશો ? જીવી રહ્યો છું એમ દિવસ-રાત યંત્રવત્ જાણે નથી જીવનમહીં કસ, ક્યારે આવશો ? ગઝલો નીરસ, મદીરા નીરસ, જિંદગી નીરસ, ઝંખુ છું શુષ્કતાઓમાં રસ, [...]

એ પ્રેમની ઈજ્જત કોડી છે, જે પ્રેમ જગે બદનામ નથી,

એ પ્રેમની ઈજ્જત કોડી છે, જે પ્રેમ જગે બદનામ નથી, ઊઠ ચાલ દિવાના! બુદ્ધિ હો ત્યાં આપણું કોઈ કામ નથી… અફસોસ! પરિવર્તન! તારી આ છેડ મદિરા – ભક્તોથી? મસ્તીની દશામાં જોયાં’તાં એ રંગ નથી એ જામ નથી… દુનિયાનો ભરોસો કરનારા! છે ધન્ય આ તારી દ્રષ્ટિને! મૃગજળથી તમન્ના પાણીની કૈં જેવું તેવું કામ નથી… રહેવા દો [...]

સાત સમંદર તરવા ચાલી, જ્યારે કોઇ નાવ અકેલી,

સાત સમંદર તરવા ચાલી, જ્યારે કોઇ નાવ અકેલી, ઝંઝા બોલી ‘ખમ્મા ખમ્મા’! હિંમત બોલી ‘અલ્લા બેલી’! નાવ ઊતારુ હો કે માલમ, સૌને માથે ભમતું જોખમ, કાંઠા પણ દ્રોહી થઇ બેઠા, મઝધારે પણ માઝા મેલી. એવાં છે પણ પ્રેમી અધુરા, વાતોમાં જે સુરાપુરા, શિર દેવામાં આનાકાની, દિલ દેવાની તાલાવેલી. કોનો સાથ જીવનમાં સારો ‘શૂન્ય’ તમે પોતે [...]

પડઘાતી એક શબ્દની અણબૂઝ વાત છું,

પડઘાતી એક શબ્દની અણબૂઝ વાત છું, ભણકાર કહી રહ્યા છે હજી હું હયાત છું. અંજાઓ આજ આપ ભલે સૂર્ય ચન્દ્રથી, જેને ગ્રહણ નથી એ સિતારાની જાત છું. ખસતો નથી હું લેશ કદી મારા સ્થાનથી, દુનિયા ભલે ટકોર કરે કે પછાત છું. નૌકાઓનાં નસીબ કે હમણાં છું ગેલમાં, છંછેડશે કોઈ તો પછી ઝંઝાવાત છું. બે ર6ગ [...]

રુબાઈ – ઉમર ખૈયામ (અનુ. શૂન્ય પાલનપુરી)

ઓ પ્રિયે ! પરિકરના જેવું આ જીવન છે આપણું, બે જુદાં શિર છે પરંતુ એક તન છે આપણું; વર્તુલો રચવા સુધીની છે જુદાઈની વ્યથા, કાર્ય પૂરું થઈ જતાં સ્થાયી મિલન છે આપણું. * ડંખ દિલ પર કાળ-કંટકના સહન કીધા વગર, પ્રેમ કેરા પુષ્પને ચૂમી શકે ના કો અધર; કાંસકીને જો કે એના તનના સો ચીરા [...]

ડૂબી નહીં શકું ભલે પાણીમાં તાણ છે;

ડૂબી નહીં શકું ભલે પાણીમાં તાણ છે; હિંમત છે નાખુદા અને વિશ્વાસ વા’ણ છે. અવસર વહી જશે તો ફરી આવશે નહીં, આવી શકો તો આવો હજુ કંઠે પ્રાણ છે. અશ્રુનો આશરો છે તો ઝીલી શકું છું તાપ, નજરો શું કોઇની છે? જલદ અગ્નિ-બાણ છે. સમજી શક્યું ન કોઇ મને એનો ગમ નથી, દુનિયાથી મારે સાવ [...]

પુણ્ય જો ના થઈ શકે તો પાપથી ડરવું ભલું

પુણ્ય જો ના થઈ શકે તો પાપથી ડરવું ભલું પુણ્ય જો ના થઈ શકે તો પાપથી ડરવું ભલું શાનથી જીવાય ના તો આનથી મરવું ભલું પુણ્ય જો ના થઈ શકે તું નથી પાષાણ ઓ મન કર જરા ઊંડું મનન તું નથી પાષાણ ઓ મન કર જરા ઊંડું મનન રામને નામે થવું રામને નામે થવું ગરકાવ [...]

વિશ્વને રોશન કરી ગઇ દીપિકા ગુજરાતની,

વિશ્વને રોશન કરી ગઇ દીપિકા ગુજરાતની, સૂર્ય પણ જોતો રહ્યો જ્યોતિ-કલા ગુજરાતની. ‘ડાંગ’ માર્યાથી કદી પાણી જુદાં થાતાં નથી, દુશ્મનોએ જોઇ છે ક્યાં એકતા ગુજરાતની? મુક્તિ કેરા ગાલ પર લાલી અમસ્તી ના ગણો, રંગ લાવી છે શહીદી-ભાવના ગુજરાતની. ભાગ્ય પર પુરુષાર્થની મારી છે લોખંડી મહોર, ભૂલશે ઇતિહાસ ના ગૌરવ-કથા ગુજરાતની. ચંદ્ર ને સૂરજ કહે છે [...]

પરિચય છે મંદિરમાં દેવોને મારો,

પરિચય છે મંદિરમાં દેવોને મારો, અને મસ્જિદોમાં ખુદા ઓળખે છે. નથી મારું વ્યક્તિત્વ છાનું કોઇથી, તમારા પ્રતાપે બધા ઓળખે છે. સુરાને ખબર છે, પિછાણે છે પ્યાલી, અરે ખુદ અતિથિ ઘટા ઓળખે છે ; ન કર ડોળ સાકી, અજાણ્યા થવાનો, મને તારું સૌ મયકદા ઓળખે છે. મે લો’યાં છે પાલવમાં ધરતીનાં આંસુ, કરુણાનાં તોરણ સજાવી રહ્યો [...]

જગતના અંત-આદિ બેઉ શોધે છે શરણ મારું !

જગતના અંત-આદિ બેઉ શોધે છે શરણ મારું ! હવે શું જોઈએ મારે? જીવન મારું ! મરણ મારું ! અધૂરા સ્વપ્ન પેઠે કાં થયું પ્રગટીકરણ મારું ? હશે કો અર્ધ-બીડી આંખડી કાજે સ્મરણ મારું ! અગર ના ડૂબતે ગ્લાનિ મહીં મજબૂર માનવતા ! કવિ રૂપે કદી ના થાત જગમાં અવતરણ મારું ! અણુથી અલ્પ માનીને ભલે [...]

સાત સમન્દર તરવા ચાલી

સાત સમન્દર તરવા ચાલી જ્યારે કોઈ નાવ અકેલી સાત સમન્દર તરવા ચાલી જ્યારે કોઈ નાવ અકેલી ઝંઝા બોલી ખમ્મા ખમ્મા હિમ્મત બોલી અલ્લાબેલી સાત સમન્દર તરવા ચાલી જ્યારે કોઈ નાવ અકેલી સાત સમન્દર તરવા ચાલી જ્યારે કોઈ નાવ અકેલી એવા પણ છે પ્રેમી અધૂરા વાતોમાં જે શૂરા પૂરા શીર દેવામાં આનાકાની દિલ દેવાની તાલાવેલી સાત [...]