આ કાળું પાટિયું ને ચોક, લ્યો જનાબ, લખો -રમેશ પારેખ.

આ કાળું પાટિયું ને ચોક, લ્યો જનાબ, લખો તમારા હાથ વત્તા કેટલાં ગુલાબ ? લખો ખરું ને ? શોખ છે તમને પ્રથમથી ફૂલોનો તો કેમ બાગમાંથી લાવ્યા ખાલી છાબ ? લખો ફરી પૂછું છું કે શું અર્થ છે આ જીવતરનો લ્યો, ચોક લ્યો, અને આ પ્રશ્ર્નનો જવાબ લખો ખરાબ સ્વપ્નથી નંબર વધે છે ચશ્માંના તો [...]

એકદમ અંધારપટની વાત માંડીને કરું

એકદમ અંધારપટની વાત માંડીને કરું ને પછી ધીરેથી તારા નામનો દીવો ધરું. આંગળી લઈ જાય ત્યાં ચાલ્યા જવું, પકડી કલમ જે કર્યું ખોટું બધું કંઈ એ ય થઈ જાશે ખરું. કેટલા ખાબોચિયામાં દરવખત ડુબ્યા પછી, એમ કે પહોંચી જવાશે, લાવ ને દરિયો તરું. સ્પર્શની વહેતી નદીને રોકવા મથતો રહુ , ટેરવે તોફાન ફંફોસી અને પાછો [...]

પોસ્ટ કરી દીધો છે સનમ તને સાવ કોરો ખત;-નટવર મહેતા

પોસ્ટ કરી દીધો છે સનમ તને સાવ કોરો ખત; તું જ કહે છે તને ક્યાં છે એને વાંચવાને વખત? પ્યારની બાજીમાં હું હારું કે તું જીતે,શું પડે ફરક? છોડ સનમ ઇશારાની ને અબોલાની આ રમત. થાક્યા હોવું ય જરૂરી છે સારી નીંદર માટે દોસ્ત; પછી ભલે હોય મારી પથારી કે ઓશીકું સખત. સપનાંના વેપારમાં નફા [...]

સંબંધોની દીવાલે વારંવાર હું ચણાયો છું-નટવર મહેતા

સંબંધોની દીવાલે વારંવાર હું ચણાયો છું ભીની ભીની લાગણીઓમાં હું તણાયો છું એની મલાખી આંખોની માયાજાળ અજબ; એની નજરના તાણાવાણામાં હું વણાયો છું. આદત છે દર્દ છુપાવવાની દિલમાં મને; મહેફિલમાં હંમેશ ખુશખુશાલ હું જણાયો છું. વાવ્યા છે થોડા સપનાઓ એની આંખોમાં; રડતી આંખોમાં રતાશ બની હું લણાયો છું. મને વીસરવાનો ભલે આજ એઓ દાવો કરે; [...]

ઝૂલણ મોરલી વાગી રે, રાજાના કુંવર !

ઝૂલણ મોરલી વાગી રે, રાજાના કુંવર ! હાલો ને જોવા જાયેં રે મોરલી વાગી રે, રાજાના કુંવર. ચડવા તે ઘોડો હંસલો રે, રાજાના કુંવર, પીતળિયા પલાણ રે. – મોરલી….. બાંયે બાજુબંધ બેરખા રે, રાજાના કુંવર, દસેય આંગળીએ વેઢ રે. – મોરલી….. માથે મેવાડાં મોળિયાં રે, રાજાના કુંવર, કિનખાબી સુરવાળ રે. – મોરલી….. પગે રાઠોડી મોજડી [...]

નાગર નંદજીના લાલ ! – નરસિંહ મહેતા

નાગર નંદજીના લાલ ! રાસ રમંતાં મારી નથડી ખોવાણી. કાના ! જડી હોય તો આલ રાસ રમંતાં મારી નથડી ખોવાણી. .. નાગર નંદજીના લાલ ! નાની નાની નથણી ને માંહી જડેલા હીરા, નથણી આપો ને મારા સુભદ્રાના વીરા. .. નાગર નંદજીના લાલ ! નાનેરી પહેરું તો મારે નાકે ના સોહાય, મોટેરી પહેરું તો મારા મુખપર [...]

કા’નાને માખણ ભાવે રે

કા’નાને માખણ ભાવે રે કા’નાને મીસરી ભાવે રે ઘારી ધરાવું ને ઘુઘરા ધરું ને ઘેવર ધરું સૈ મોહનથાળ ને માલપૂઆ પણ માખણ જેવા નૈ કા’નાને … શીરો ધરાવું ને શ્રીંખડ ધરું ને સૂતરફેણી સૈ ઉપર તાજા ઘી ધરાવું પણ માખણ જેવી નૈ કા’નાને … જાતજાતના મેવા ધરાવું દૂધ સાકર ને દૈ છપ્પનભોગની સામગ્રી પણ માખણ [...]

હું તો કાગળિયાં

હું તો કાગળિયાં લખી લખી થાકી કાનુડા તારા મનમાં નથી આવા શિયાળાના ચાર ચાર મહિના આવ્યા મારા કાળજડાં ઠરી ઠરી જાય રે પાતળીયા તારા મનમાં નથી હું તો કાગળિયાં લખી લખી થાકી કાનુડા તારા મનમાં નથી આવા ઉનાળાના ચાર ચાર મહિના આવ્યા મારા પાવલિયાં બળી બળી જાય રે છોગાળા તારા મનમાં નથી હું તો કાગળિયાં [...]

આજ મારું મન માને ના…

આજ મારું મન માને ના… કેમ કરી એને સમજાવું ? આમ ને તેમ ઘણુંએ રિઝાવું. રેઢું મૂકી આગળ સે જાવું ? વાત મારી લય કાને ના… આજ મારું મન… ચાલ પણે છે કોકિલ સારસ, આવ અહીં છે મીઠી હસાહસ. દોડ ત્યાં લૂટીએ સાહસ નો રસ, સમજતું કોઈ બાને ના… આજ મારું મન… ના થઈએ પ્રિયે [...]

છલકતી જોઈને મોસમ તમારી યાદ આવી ગઈ,

છલકતી જોઈને મોસમ તમારી યાદ આવી ગઈ, હતી આંસુથી આંખો નમ તમારી યાદ આવી ગઈ. પ્રણયના કોલ દીધા’તા તમે પૂનમની એક રાતે, ફરીથી આવી એ પૂનમ તમારી યાદ આવી ગઈ. નિહાળ્યો જ્યાં કોઈ દુલહનનો મેં મહેદી ભરેલો હાથ, બસ એ ઘડીએ તમારા સમ તમારી યાદ આવી ગઈ. અધુરી આ ગઝલ પુરી કરી લઉં એવા આશયથી, [...]

આજનો ચાંદલિયો મને લાગે બહુ વહાલો,

આજનો ચાંદલિયો મને લાગે બહુ વહાલો, કહી દો સૂરજને કે ઊગે નહી ઠાલો. તારા રે નામનો છેડ્યો એકતારો, હું તારી મીરાં હું ગિરધર મારો. આજ મારે પીવો છે પ્રીતીનો પ્યાલો, કહી દો સૂરજને કે ઊગે નહી ઠાલો. આપણ બે અણજાણ્યા પરદેશી પંખી, આજ મળ્યા જુગ જુગનો સથવારો ઝંખી. જો જો વીંખાય નહી સમણાનો માળો, કહી [...]

તમે દીવાલને ભૂરાશ પડતા રંગે રંગી કેમ ?

તમે દીવાલને ભૂરાશ પડતા રંગે રંગી કેમ ? હવે આકાશની તમને પડી લાગે છે તંગી, કેમ ? તમારું કાળરાત્રિએ ખીચોખીચ એકલાં હોવું ભરે એકાંતની જાહેરસભાઓ ખૂબ જંગી કેમ ? અચાનક મારી સામે આમ આ બપોરને વખતે, ક્ષિતિજના સૂર્ય જેવું તે હશે છે રક્તરંગી કેમ ? બની’તી જે હકીકત, વારતારૂપે તો ગમતી’તી, હવે મારી કથારૂપે એ [...]

ખુલ્લી હદથી વધારે જાત ન કર,

ખુલ્લી હદથી વધારે જાત ન કર, આંખ ભીની કર, અશ્રુપાત ન કર. તું ભલે મારો પક્ષપાત ન કર, પણ ગમે તેની સાથે વાત ન કર. થોડા બીજાને માટે રહેવા દે, સઘળા સત્વોથી મુજને જ્ઞાત ન કર. બૂટ પહેરી નીકળતા પગ માટે, આંગણે ફૂલની બિછાત ન કર. જીતનારાઓને જ જીતી જો, હારનારાઓને મહાત ન કર. મારો [...]

આંખોમાં બેઠેલા ચાતક કહે છે,

આંખોમાં બેઠેલા ચાતક કહે છે, મારું ચોમાસું ક્યાંક આસપાસ છે. ગાલો પર લજ્જાની લાલી ફૂટ્યાનું, કોઈ કારણ પૂછે તો કહું ખાસ છે. કોરી કુંવારી આ હાથની હથેળીમાં, માટીની ગંધ રહી જામી. તરસ્યા આ હોવાના કોરા આકાશમાં, આષાઢી સાંજ એક માંગી. વરસાદી વારતાઓ વાંચી વાંચીને, હવે ભીંજાવું એતો આભાસ છે. કોરપની વેદના તે કેમ સહેવાય નહી? [...]

પથ્થરો પોલા નીકળશે શી ખબર ?

પથ્થરો પોલા નીકળશે શી ખબર ? મિત્ર સહુ બોદા નીકળશે શી ખબર? એમની આંખો ભીંજાઈ’તી ખરી, આંસુઓ કોરા નીકળશે શી ખબર? – ચિનુ મોદી ‘ઈર્શાદ

તું હવાની જેમ આવી આરપાર થઈ જા,

તું હવાની જેમ આવી આરપાર થઈ જા, આવ મારી સાવ સોંસરવી પસાર થઈ જા. બેઉમાંથી એક તો તારે થવું જ પડશે, રોગ થઈ જા કોઈ અથવા સારવાર થઈ જા. સૂર્યના પહેલા કિરણ જેવો જ તું હ્રદયમાં, કોઈ સુંદર તાજગી ભર્યો વિચાર થઈ જા. હું તને ચાહી શકું મારા સરળ પ્રકારે, ચાહવાનો એટલો *સહેલો પ્રકાર થઈ [...]

કેવી રીતે વીતે છે વખત શું ખબર તને ?

કેવી રીતે વીતે છે વખત શું ખબર તને ? તેં તો કદી કોઈની પ્રતીક્ષા નથી કરી. એ શું કે રોજ તું જ કરે મારું પારખું, મેં તો કદીયે તારી પરીક્ષા નથી કરી. “બેફામ”

ત્યાગમાં ક્યાં કંઇ મહિમા જેવું લાગે છે?

ત્યાગમાં ક્યાં કંઇ મહિમા જેવું લાગે છે? ભઇ આમાં તો હસવા જેવું લાગે છે. આજે કોઇ જોઇ રહ્યું છે મારા તરફ આજે કંઇ ઝળહળવા જેવું લાગે છે. એક દિવસ તો ખાબોચિયાએ પૂછ્વું મને, મારામાં કંઇ દરિયા જેવું લાગે છે? ભઇ આ તો છે મંદિર મસ્જિદ જેવું કશું, પાછો વળ, અહિં ખતરા જેવું લાગે છે. આપણો [...]

અમે અમારી રીત પ્રમાણે રાતોને અજવાળી છે,

અમે અમારી રીત પ્રમાણે રાતોને અજવાળી છે, તમે ઘરે દિવો સળગાવ્યો, અમે જાતને બાળી છે. વાર તહેવારે જિદે ચડતી ઇચ્છાઓ પંપાળી છે, મનમાં ભિતર હોળી સળગે, ચહેરા પર દિવાળી છે. તમને જોઇ ને પલકારાની રસમ ટાળી છે આંખોએ, જ્યારે જ્યારે નજર મળી છે ત્યારે મેં પાંપણ ઢાળી છે. છાંયડે બેસી અસ્ત ઉદયની લિજ્જતના સમજાવ મને, [...]

આમ છંદોલયની પણ શાયદ ખબર પડશે તને,

આમ છંદોલયની પણ શાયદ ખબર પડશે તને, એક અક્ષર પણ જો રદ, ખબર પડશે તને. લટ ઘટા ઘનઘોર ચહેરા પર વિખેરી નાખ તું, પોષ સુદ પૂનમ કે શ્રાવણ વદ ખબર પડશે તને. તું પ્રથમ તારો જ માહિતગાર થઇ જા, એ પછી, બાઇબલ, કુરઆન, ઉપનિષદ ખબર પડશે તને. ભરબપોરે તું કદી માપી જો તારો છાંયડો, કેટલું [...]

એક છોકરીના હાથથી રૂમાલ પડે,

એક છોકરીના હાથથી રૂમાલ પડે, તે લેવા આખુંયે ગામ વળે નીચે. જુવાન આંખ ફાડે, બુઢ્ઢાઓ આંખ મીંચે. નામ કોનું રૂમાલમાં છોકરીએ ભર્યું છે, તે બાબતમાં ઠેર ઠેર ગરમી. પડ્યા ગામના બગીચાઓ ખાલી ખુંજર, અને નાસ્તિકો થઈ ગયા ધર્મી. કારણ કે મંદિરમાં જાય છોકરી, તો લોક શું કરવા ટળવળે બગીચે. ગંધ છોકરીની આવી જે જીવને, તે [...]

આંખમાં છો ને ભીની ઝલક ઊઘડે,

આંખમાં છો ને ભીની ઝલક ઊઘડે, મેઘ વરસી પડે તો ફલક ઊઘડે. ગાલ પર કોઈ શમણાનું પીંછુ ફરે, પોપચાં થરથરે ને પલક ઊઘડે. રોજ લાગે કોઈ યાદ કરતું હશે, રોજ છાતીમાં ઝીણી સલક ઊઘડે. પારકા દેશમાં તારી યાદ આવતાં, ઘર તો ઘર, આખેઆખો મલક ઊઘડે. છો ખલીલ! આજ મન થોડું હળવું થતું, આંખમાં છોને ભીની [...]

ચાલો ફરી પાછા હસતા થઈ જઈએ,

ચાલો ફરી પાછા હસતા થઈ જઈએ, તાપીને કિનારે વસતા થઈ જઈએ. રડવાનો નથી આ લડવાનો સમય છે, તકલીફના પહાડો ચઢવાનો સમય છે. ખૂબ ઊંચે જનારા રસ્તા થઈ જઈએ, ચાલો ફરી પાછા હસતા થઈ જઈએ… પાણીમાં ડૂબે ઘર, સામાન ને મિલકત, કીન્તું નહી ડૂબે વિશ્વાસ ને હિંમત. પહેલાથી વધુ ઝડપે વિકસતા થઈ જઈએ. ચાલો ફરી પાછા [...]

નવો મારગ મેં કંડાર્યો હતો ખુદ મારા પગલાથી,

નવો મારગ મેં કંડાર્યો હતો ખુદ મારા પગલાથી, ઘણી પગદંડીઓ ફૂટી પછી તો એ જ રસ્તાથી. હશે, મારી ગઝલમાં ક્યાંક અંધારું હશે તો પણ, ઘણા મિત્રોએ સળગાવ્યો છે દીવો મારા દીવાથી. રદીફને કાફિયા સાથે ગજબની લેણાદેણી છે, મને ફાવી ગયું છે વાત કરવાનું સહજતાથી. કદી તેં હાંક મારી’તી ઘણા વર્ષો થયા તો પણ, હજી ગૂંજું [...]

ઝાડ સામે દોટ મેલીને હવા પાછી પડી,

ઝાડ સામે દોટ મેલીને હવા પાછી પડી, એને ઝંઝાવાત બનવાની ઉમર કાચી પડી. ઝાંઝવા ધારીને તરવૈયા ઘણા ડૂબી ગયા, રણ વિષેની ધારણા હમેશ ક્યાં સાચી પડી? જિન્દગી! સીધા ચઢાણ તારી સાથે હું રહ્યો, મારે સાથે તું ઊતરતા ઢાળમાં થાકી પડી. સાવ ઓચિંતુ સભા છોડી કોઈ ચાલ્યું ગયું, કોઈ ના પૂરી શકે, એવી જગા ખાલી પડી. [...]

સવારે સૂર્ય સામે ને પ્રલયની વારતા માંડે,

સવારે સૂર્ય સામે ને પ્રલયની વારતા માંડે, એ રાતે ફૂલ પાસે જઈ હ્દયની વારતા માંડે. ઘણા ચાલે સમયસર ને સમયને ફેરવી નાખે; ઘણાં એ વા ય છે જેઓ સમયની વારતા માંડે. નથી ને જાણતાં જલ ને કે જલની કોઈ પીડાને, ઉછાળી કાંકરી તેઓ વલયની વારતા માંડે, જે તારા હાથના દરિયામાં ઊંડે જઈ નથી શકતા: કિનારે [...]

તમે મન મૂકી વરસો, ઝાપટું આપણને નહીં ફાવે,

તમે મન મૂકી વરસો, ઝાપટું આપણને નહીં ફાવે, અમે હેલીના માણસ, માવઠું આપણને નહીં ફાવે. કહો તો માછલીની આંખમાં ડૂબકી દઇ આવું, પણ આ છીછરું ખાબોચિયું આપણને નહીં ફાવે. તું નહીં આવે તો એ ના આવવું પણ ફાવશે અમને, ઘરે આવી, તારું પાછું જવું, આપણને નહીં ફાવે. તને ચાહું, ને તારા ચાહનારાઓને પણ ચાહું ? [...]

પેંન્સિલ છે કે છે સમય,

પેંન્સિલ છે કે છે સમય, જેમ છોલું છું એમ બટકે છે. શબ્દ બાળક સમા મને લાગ્યા, જેમ પંપાળું એમ ફટકે છે. શેરીથી ફળિયા સુધી આવ્યા, ઉંબરે પગ આ કેમ અટકે છે. હું તો આ વી ગયો તમારે ઘરે, શેરીમાં પગલાં હજી ભટકે છે. ‘પ્રીતમ’ની આંખ મળે એ પહેલાં, આ કોણ અડધી રાતે છટકે છે. – [...]

એના ઘરની એક બારી મારા ઘર સામે હતી

એના ઘરની એક બારી મારા ઘર સામે હતી મારી જે દુનિયા હતી મારી નજર સામે હતી એક સરખો ગર્વ બંનેને હતો વ્યક્તિત્વનો એક ઊંડી ખીણ પર્વતના શિખર સામે હતી રાતે ચિંતા કે સવારે સૂર્ય કેવો ઊગશે ને સવારે, સાંજ પડવાની ફિકર સામે હતી ને વસંતોને ઊમળકાભેર માણી લેત પણ પણ હાય રે ! એક વેંત [...]

સ્થિર જળ સાથે અટકચાળા ન કર

સ્થિર જળ સાથે અટકચાળા ન કર કાંકરા નાખીને કૂંડાળા ન કર લોક દિવાળી ભલેને ઊજવે પેટ બાળીને તું અજવાળા ન કર આજથી ગણ આવનારી કાલને પાછલાં વરસોના સરવાળા ન કર ક્યાંક પથ્થર ફેંકવાનું મન થશે ઈંટને તોડીને ઢેખાળા ન કર થઈ શકે તો રૂબરૂ આવીને મળ ઊંઘમાં આવીને ગોટાળા ન કર -’ખલીલ’ ધનતેજવી

ગાવું જીવન-ગીત,

ગાવું જીવન-ગીત, મારે ગાવું જીવન-ગીત, તુજ વિણ ગાઈ શકું શી રીત ? મારે ગાવું જીવન-ગીત. આવ મધુરા બોલ બનીને, પંખીનો કલ્લોલ બનીને, લય મેળવજે કોકિલ દ્વારા, તાલ સ્વય છે ઝાંઝર તારાં; લાવ અધર પર સ્મિત ! મારે ગાવું જીવન-ગીત, હોય ન ગાણું સાજ વિનાનું, દર્દ ન દીઠું દાઝ વિનાનું. દુનિયા તુજને કહેશે દ્રોહી, નહિ આવે [...]

રે, આ નયનો કામ ન આવ્યાં !

રે, આ નયનો કામ ન આવ્યાં ! બે દીવડાઓ નિત્ય પ્રકાશી અંધારા સર્જાવ્યાં ! રે, આ નયનો કામ ન આવ્યાં ! રંગ જગતના માણ્યા કિન્તુ રંગ ન પૂરી જાણ્યો, ઝાકઝમાળે અંજાઈને સાથ મને પણ તાણ્યો; આગળ રહીને ઊંધા પાટા જીવતરને બંધાવ્યાં ! રે, આ નયનો કામ ન આવ્યાં ! ચેતન સાથે વાત કરી પણ જડને [...]

સૂરજના પક્વ ફળ થકી બેસ્વાદ રસ પડ્યો,

સૂરજના પક્વ ફળ થકી બેસ્વાદ રસ પડ્યો, જાગો અતૃપ્ત જીવ, કે ટપકી દિવસ પડ્યો. પકડાઈ ચાલ્યાં પાનથી ઝાકળનાં પંખીઓ, કિરણોના પારધીને ફરીથી ચડસ પડ્યો. વાવ્યા વિના લણાયો રણે ઝાંઝવાંનો પાક, બોલ્યા વિના બપોરનો પડઘો સરસ પડ્યો. માટીને મહેકવાની ગતાગમ નથી હજી, વરસાદ આંગણા મહીં વરસોવરસ પડ્યો. અંધાર આવું આવું કરે બારી બા’રથી, પીળો પ્રકાશ ખંડમાં [...]

સ્પર્શથી નાતો હૃદય પોતાની રીતે જોડશે,

સ્પર્શથી નાતો હૃદય પોતાની રીતે જોડશે, ટેરવાં નવરાં ! પરસ્પર ટાચકા કંઈ ફોડશે. આ પ્રવાહો તો પવનનો સાથ લૈ દોડી રહ્યા ! શક્યતા પોતે જ શું અવસરનાં તોરણ તોડશે ? આંતરિક સંબંધના શબ્દો તો નહીં ચૂકે વિવેક, વારતા બનતાં કદી વસ્તુ મલાજો તોડશે. ભાનમાં આવ્યા પછીની મૂંઝવણ તે આનું નામ ! અધસુણ્યું પડઘાય છે કંઈ: [...]

કયારેક પગ મહીંથી આ રસ્તો વિદાય થાય.

કયારેક પગ મહીંથી આ રસ્તો વિદાય થાય. તો થાકનો ય કંઇક નિરાંતે ઉપાય થાય. હાલત અમારી જોઇને બીજા ય વ્યાકુળ થાય. પર્વત ઢળી પડે અને સાગર ઊભા ય થાય. અમને હસી જ કાઢજો એ છે અતિ ઉચિત, ઠલવાય લાગણી, તો નીપજ વેદના ય થાય. ખીલ્યું હો બાર માસી અજંપાનું ફૂલ જ્યાં, ત્યાં મુંઝવણની વેલ તો [...]

તું ન માને કહ્યું, તું ન વર્તે સમય, લાગણીવશ હૃદય ! લાગણીવશ હૃદય !

તું ન માને કહ્યું, તું ન વર્તે સમય, લાગણીવશ હૃદય ! લાગણીવશ હૃદય ! છે મને રાત દી એક તારો જ ભય, લાગણીવશ હૃદય ! લાગણીવશ હૃદય ! જોતજોતામાં થઇ જાય તારું દહન, વાતોવાતોમાં થઇ જાય અશ્રુ-વહન, દવ દીસે છે કદી તો કદી જળપ્રલય, લાગણીવશ હૃદય ! લાગણીવશ હૃદય ! કોઇ દુખિયાનું દુઃખ જોઇ ડૂબી [...]

બને એવું, સમસ્યાઓને પણ વિસ્મય થવા લાગે,

બને એવું, સમસ્યાઓને પણ વિસ્મય થવા લાગે, કશું અંધારમાં ઊગે, ને સૂર્યોદય થવા લાગે. અધરના ગોખમાં બેઠાં રહે શબ્દોનાં પારેવાં, પરસ્પર હોય ખામોશી અને નિર્ણય થવા લાગે. રહે સરખું ધબકતું ત્યાં સુધી તો આપણું હૈયું, અને ગૂંગળાય ત્યાંથી કોઈનો આશય થવા લાગે. હવે પીનાર કે પાનારની નૈયતને શું રડવું ? ભરેલો જામ ફૂટે ને તરસ [...]

ન તો કંપ છે ધરાનો, ન તો હું ડગી ગયો છું,

ન તો કંપ છે ધરાનો, ન તો હું ડગી ગયો છું, કોઈ મારો હાથ ઝાલો, હું કશુંક પી ગયો છું. જો કહું વિનમ્રભાવે તો સૂરજ સુધી ગયો છું કે નજરનો તાપ જોવા હું નયન લગી ગયો છું. હતો હું ય સૂર્ય કિન્તુ ન હતી તમારી છાયા, ઘણીવાર ભરબપોરે અહીં આથમી ગયો છું. આ હૃદય સમો [...]

દુઃખ અમર હોય તો વાંક મારો નથી,

દુઃખ અમર હોય તો વાંક મારો નથી, હદ વગર હોય તો વાંક મારો નથી; ચુપ અધર હોય તો વાંક મારો નથી, આંખ તર હોય તો વાંક મારો નથી. થૈને સાગર રહે દૂર આરાથી તું,જોઈ બિન્દુને વેગળું રાખે ધારાથી તું; એથી આગળ વધી કહું તો મારાથી તું – બેફિકર હોય તો વાંક મારો નથી. એક આવાસ. [...]

લે કાળ ! તને સંતોષ થશે, હું તારે ઈશારે ચાલું છું,

લે કાળ ! તને સંતોષ થશે, હું તારે ઈશારે ચાલું છું, જીવનની સફર પૂરી કરવા તલવારની ધારે ચાલું છું. ચોમેરથી થપ્પડ મારે છે તોફાનનાં ધસમસતાં મોજાં, લોકોની નજર તો નીરખે છે, હું શાંત કિનારે ચાલું છું. ફૂટીને રડે છે મુજ હાલત પર મારા પગનાં છાલાંઓ, કંટકથી ભર્યા પંથે આંખો મીંચીને જ્યારે ચાલું છું. છે નામનો [...]

ઋતુ હો કોઈ પણ, ખૂણે ખૂણે મહેકંત માટી હો,

ઋતુ હો કોઈ પણ, ખૂણે ખૂણે મહેકંત માટી હો, અને આ આપણું અસ્તિત્વ ધરતીની રૂંવાટી હો. કબરમાં કોઈનું હોવું જરૂરી હો તો માની લ્યો, હું એવી શૂળની છું લાશ, જે ફૂલોએ દાટી હો. સમય પથ્થર સમો છે, એમાં પિસાવાનો મહિમા છે, ખરલમાં કોઈએ ક્યારેક કસ્તૂરી ય વાટી હો. પવન, તારાં પરાક્રમ શ્વાસમાં વર્તાઈ રહેવાનાં, ચમનમાં [...]

એક નામ અલ્લા કહી, એક નામ મારું ય

એક નામ અલ્લા કહી, એક નામ મારું ય આજ પછી લેવાનું છોડી દઉં… એટલે નિરાંત. આંખના ઉજાગરા, ને જીવના ઉચાટ, કશા વણફૂટ્યા ઝરણે ઝબોળી દઉં… એટલે નિરાંત. એક એક અક્ષરને ગોઠવતાં ગોઠવતાં અમથી લંબાઈ ગઈ વારતા ! ગેબી કો’ ગાયકના કંઠથી અગનઝરતી ડાયરામાં ફૂલકણી ફોડી દઉં… એટલે નિરાંત. જીવતરના કીડિયારે કણકણમાં ઝેર કોઈ છાંટવા મથે [...]

નયન અને નીંદરું વચ્ચે કશો તણાવ હશે,

નયન અને નીંદરું વચ્ચે કશો તણાવ હશે, મળી શક્યાં નહિ, પાંપણમાં અણબનાવ હશે. દરદનો આટલો વ્યાપક તે શો પ્રભાવ હશે ! જરૂર આપણું અસ્તિત્વ, કોઈ ‘ઘાવ’ હશે. બને તો શાંત પડી જાઓ દિલના ધબકારા ! તમે છો, ત્યાં સુધી કોઈને અભાવ હશે. બિચારા પુષ્પની આ વૈખરી વિષે વિસ્મય ! છૂપો વસંતની વાણીમાં વેરભાવ હશે. અમે [...]

મા-દીકરા સાથે રહેવા મા હૃદયમાં હર્ષ રાખે છે.

દીકરા સાથે રહેવા મા હૃદયમાં હર્ષ રાખે છે. દીકરો બીમાર મા માટે અલગથી નર્સ રાખે છે. સ્હેજ અડતાંમાં જ દુઃખો સામટાં થઈ જાય છે ગાયબ, મા હથેળીમાં સતત જાદૂઈ એવો સ્પર્શ રાખે છે. આપી દે થોડાં પતિને, આપી દે સંતાનને થોડાં, મા સ્વયંને જીવવા તો એક પણ ક્યાં વર્ષ રાખે છે. ઠેસ બાળકને કદી ક્યાંયે [...]

વાત છે લોહી ઊડ્યું એ છાંટણાની.

વાત છે લોહી ઊડ્યું એ છાંટણાની. ત્યાં ગણતરી શું કરું હું આંકડાની ? બોલ હે ઈશ્વર ! મને કંડારવામાં આંગળાની ભૂલ છે કે ટાંકણાની ? સાવ સુક્કા વૃક્ષ જેવું મોં કરીને, પાંદડાંની વાત કે’ છે, પાંદડાંની ? વૃદ્ધથી રડવું જ રોકી ના શકાયું, વાત જ્યારે નીકળી આ બાંકડાની. એક માણસ નામની ફૂટી છે શીશી, ને [...]

વિચિત્ર રીતે કરું ક્યારેક મજાક ખુદની-

વિચિત્ર રીતે કરું ક્યારેક મજાક ખુદની- કે લખું પ્રેમપત્ર પણ સરનામા વગર ! જુઠાણાંને સાચાં જે ઠરાવી જાણે – તેને ચાલે જરૂર કોઇ બહાના વગર ! દુ:ખો દુનિયાનાં ઘણાં દૂર થઇ જાય – ચાલે માનવને જો કંઇ વિચાર્યા વગર ! કોણે કયારે બનાવ્યું આ જીવન કેવું – કોણ ક્યારે કરમાય કોઇના વગર ! સ્વાભાવે પરવાનાથી [...]

નદીમાં પગ ઝબોળી બાળપણ પાછું અમે માંગ્યું

નદીમાં પગ ઝબોળી બાળપણ પાછું અમે માંગ્યું અમે રે રેતદાર રમનાર જણ પાછું અમે માંગ્યું અનાગત શબ્દનો એકાદ કંપનની જ લીલા છે ગઝલના રૂપમાં તારું સ્મરણ પાછું અમે માંગ્યું દિશાઓ ધૂંધળી ચોપાસ ધુમ્મસનો હતો દરિયો અદીઠાં ઝાંઝવા માંગ્યા, હરણ પાછું અમે માંગ્યું પવનની જેમ ઊડી આવતી આ સાંજની પીડા વિહગની જેમ ટહુકાનું વલણ પાછું અમે [...]

સૌના મનમાં રમવું છે, એમ અમસ્તુ ગમવું છે !

સૌના મનમાં રમવું છે, એમ અમસ્તુ ગમવું છે ! દરિયો થૈ ના અટકું ક્યાંય ઝરણાં જેવું ભમવું છે ! સૂર્ય ભલે ચમકે દિવસે, અંધારે ટમટમવું છે ! વૃક્ષ સમું લ્હેરાઈને, વાતાયનને ખમવું છે ! રાખી મન પ્હાડ સમું દૃઢ, તૃણ સરીખું નમવું છે ! થાય ગઝલ પણ આફરીન, એમ શબ્દમાં શમવું છે. ઊગી જઉં દિલમાં [...]

તું પણ કમાલ કર હવે તારા અવાજની,

તું પણ કમાલ કર હવે તારા અવાજની, હું સાંભળું છું તર્જ કો’ અણદીઠ સાજની. હું ક્યારનો સૂંઘું છું હવામાં વધામણી, રળિયામણી ઘડી મને લાગે છે આજની. તું હોય પણ નહિ ને તોય વાજતી રહે, પળ પળ રહી છે કામના એવી પખાજની. મારો સ્વભાવ છે કે મને કંઈ અડે નહિ, તનેય પણ પડી નથી રસ્મો-રિવાજની ! [...]

ચલો અગોચર મન ખૂણામાં એકલદોકલ મળીએ

ચલો અગોચર મન ખૂણામાં એકલદોકલ મળીએ વળ્યા વળાંકે તસુતસુમાં હવે જરા ઓગળીએ ઘણા વરસની ચહલપહલમાં ઘણું વધ્યું છે અંતર ચાલ ઠરીને એકબીજાના ધબકારા સાંભળીએ ઘણા અષાઢો ગયા અને મેં સિંચે રાખ્યા આંસુ મેં જ ઉમંગો રોપ્યા’તા આભાસી ઘરને ફળિયે તને મઢૂલી સાદ કરે છે પરભાતી સૂરોમાં ભીતર પડ્યો છું, આંખ તગે છે તૂટી પડેલા નળીએ [...]